شناخت ویژگی های رویشگاه و ترکیبات اسانس آویشن تالشی (.Thymus trautvetteri Klokov) در استان مازندران

آویشن­ ها از گونه ­های شاخص دارویی در ایران می­ باشند و 18 گونه از آن در مناطق مختلف کشور رویش دارند. در این بررسی گونه آویشن تالشی (.Thymus trautvetteri Klokov) از لحاظ ویژگی­ های رویشگاهی، میزان اسانس، نوع و میزان ترکیبات مواد موثره در 7 رویشگاه در استان مازندران مورد مطالعه قرار گرفت. ویژگی ­های رویشگاهی با  انتخاب روش ترانسکت و کوادرات در رویشگاه ­ها مشخص گردید. از هر رویشگاه، سرشاخه ­های گلدار گیاه جمع ­آوری شد و در آزمایشگاه در شرایط سایه، خشک و آسیاب گردید. استخراج اسانس به ­روش تقطیر با آب و توسط دستگاه کلونجر انجام گرفت. با استفاده از دستگاه­ های گازکروماتوگرافی GC و گاز کروماتوگرافی متصل به طیف ­سنجی جرمی GC/MS آنالیز و ترکیب­ های شیمیایی آنها شناسایی شد. نتایج نشان داد که گونه  آویشن تالشی در ارتفاعات 2100 تا 2800 متری از سطح دریا در مناطق با بارندگی متوسط سالانه 600-350 میلی­متر در اقلیم ­های نیمه­ مرطوب سرد  تا فراسرد و نیمه ­خشک سرد رویش دارد. از نظر ویژگی­ های فیتوشیمی ترکیبات اصلی اسانس گونه آویشن شامل آلفا پینن (%3/3-1/9)، میرسن (%2/3-0/39)، پی­سیمن (%26/3-1)، او8 سینئول (%3/7-0/68)، گاماترپینن (%6/6-1)، لینالول (%17/3-0/17)، بورنئول (%5/9-3/5)، آلفا ترپینئول (%13/6-0/16)، تیمول (%49/7-2/5)، کارواکرول (%54-5/3)، ژرانیول (%27/2-0/3)، ژرانیل استات (%23/9-1/2) و ای­کاریوفیلن (%33/5-1/3) بود. بهره‌گیری اصولی و صحیح از این گونه با درنظر گرفتن ظرفیت رویشگاه، تعیین مقدار و نحوه بهر­ه­ برداری در رویشگاه ­ها در قالب طرح ­های مرتعداری به­ منظور ارتقای معیشت مرتعداران و کاهش تخریب رویشگاه ­های مرتعی و همچنین، اقدام برای اهلی ­سازی و کاشت گونه آویشن تالشی و مطالعه روش­های کشت و استقرار آنها، در قالب برنامه­ های اصلاح مراتع در مناطق مستعد پیشنهاد می ­گردد.