ذخیره‌گاه راش قُزلُق گرگان- شرقی‌ترین رویشگاه گونه راش شرقی در جنگل‌های هیرکانی

نوع مقاله : ترویجی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران akhavan@rifr-ac.ir

2 محقق، بخش تحقیقات جنگل، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد، اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، گرگان، ایران

چکیده

گونه راش یکی از گونه‌های اصلی و با اهمیت تجاری در جنگل‌های هیرکانی شمال کشور می‌باشد. تاکنون آخرین نقطه حضور گونه راش شرقی (Fagus orientalis Lipsky) در جنگل‌های هیرکانی کشور دره زیارت گرگان اعلام شده است. در حالی که در ذخیره‌گاه راش قُزلُق در شرق دره زیارت گرگان و در مسیر جاده توسکستان به شاهرود، گونه راش به‌صورت طبیعی و به‌حالت توده‌ای همراه با گونه‌هایی مانند ممرز و بلندمازو حضور دارد که تاکنون در هیچ منبع رسمی تحت عنوان شرقی‌ترین نقطه حضور گونه راش در جنگل‌های هیرکانی کشور و دنیا به آن اشاره نشده است. بنابراین با توجه به اهمیت این ذخیره‌گاه، یک آماربرداری اولیه با تعداد 30 قطعه نمونه 10 آری دایره‌ای شکل براساس شبکه‌ای منظم به ابعاد 200×150 متر و در محدوده‌ای به مساحت حدود 100 هکتار در این ذخیره‌گاه انجام شد. نتایج نشان داد که جنگل مورد مطالعه دارای تنوع گونه‌ای درختی بسیار زیادی است (13 گونه درختی) و کاملاً مسن و ناهمسال می‌باشد، به‌طوری ‌که میانگین قطر برابرسینه درختان آن برابر 35 سانتی‌متر، میانگین موجودی آن حدود 362 مترمکعب در هکتار و میانگین تراکم درختان در این جنگل 170 پایه در هکتار است. تیپ کلی جنگل راش- ممرز آمیخته بوده، به‌طوری که گونه راش با میانگین قطر برابرسینه 41 سانتی‌متر، 47 درصد از حجم موجودی توده و حدود 36 درصد فراوانی گونه‌ها را به‌خود اختصاص داده است. همچنین، پایه‌های قطور بسیاری از گونه با ارزش و کمیاب سرخدار در این ذخیره‌گاه وجود دارد که در مناطقی از آن با گونه راش تشکیل تیپ راش- سرخدار را می‌دهد.

کلیدواژه‌ها